SodM houdt toezicht op de gaswinning in Groningen en adviseert de minister van EZK hierover. SodM doet dit vanuit het oogpunt van veiligheid en het zoveel als mogelijk voorkomen en beperken van schade. Voor het Groningen-gasveld doet SodM dit sinds halverwege 2017 mede op basis van het zogeheten Meet- en regelprotocol van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM). De aanpak is om continu het aantal bevingen en de zwaarte van de bevingen te monitoren: het ‘meten’; en zo nodig de productie aan te passen: het ‘regelen’.

Relevante ontwikkelingen

De impact van de aardbevingen in Groningen is enorm. Voor alles geldt: veiligheid staat voorop in het handelen van SodM. De volgende ontwikkelingen zijn voor het Groningenveld van belang:

  • In november 2017 heeft de Raad van State het Instemmingsbesluit van de minister van EZK vernietigd. In 2018 heeft de minister een nieuw besluit over het winningsplan Groningen genomen. Hiervoor heeft SodM over de aanvulling op het winningsplan van de NAM geadviseerd.
  • Op 10 december 2017 werd een grenswaarde uit het Meet- en regelprotocol overschreden door een aardbeving van 2.1 bij ’t Zandt. Door de verdere seismische ontwikkelingen in begin januari 2018 in de vorm van een beving met een magnitude van 3,4 bij Zeerijp werd het hoogste niveau van het Meet- en regelprotocol bereikt (Interventieniveau: rood). Daarom heeft SodM de minister van EZK geadviseerd om zo snel als mogelijk stevige maatregelen te nemen in de Groningen productie en de algehele productie van het Groningenveld zo snel als mogelijk terug te brengen naar 12 miljard kubieke meter per jaar.
  • Het kabinet heeft in 2018 besloten om de gaswinning af te bouwen naar 0 in 2030. Ook heeft het kabinet de mijnbouwwet voor Groningen aangepast, onder de noemer: Nooit meer dan nodig. SodM adviseerde in juni 2018 over de veiligheidsrisico’s van het afbouwplan.
  • Het Versterkingsprogramma wordt aangepast aan de nieuwe situatie.

Toezichtthema’s

De volgende toezichtthema’s staan in 2019 centraal:

Veranderende verantwoordelijkheden

SodM houdt toezicht op de veiligheid van de gaswinning. Met de aanpassing van de mijnbouwwet wordt de minister verantwoordelijk voor het niveau van de gaswinning; NAM voert enkel nog uit. Het winningsniveau wordt hierbij bepaald door het niveau van de leveringszekerheid. Deze verandering van verantwoordelijkheid betekent dat een deel van de zorgplicht eveneens overgaat op de minister. SodM zal jaarlijks gaan toetsen of de veiligheid voldoende geborgd is en adviseert de minister maatregelen te nemen als daar vanuit veiligheidsoverwegingen aanleiding voor is.

Ontwikkeling toezicht op de versterking

Het versterkingsprogramma draagt bij aan het borgen van de veiligheid in Groningen. Als toezichthouder op de veiligheid zal SodM erop toe zien dat het versterkingsprogramma zo snel mogelijk en in voldoende mate bijdraagt aan het aan de norm voldoen van gebouwen in Groningen.

Definitie van de op de nieuwe situatie geënte MRP

In 2018 is SodM begonnen met een evaluatie en actualisatie van het Meet- en regelprotocol Groningen. Hierbij wordt getoetst of het MRP goed werkt en worden voorstellen geschreven hoe Mijnbouwregeling aangepast kan worden. Hierdoor wordt het MRP toegespitst op de aanpassing van de Mijnbouwwet.

Geplande onderzoeken

Voor 2019 staan er verschillende onderzoeken op het programma. In de maatschappij leeft een kritische houding ten aanzien van de uitkomsten van het Hazard and Risk Assessment (HRA) -model. Hierdoor is het nog belangrijker geworden om het model te valideren en exact te weten of en waar er sprake is van conservatisme dan wel optimisme. SodM heeft als wettelijke taak om de risicobeoordelingen te toetsen en laat daarom extra onderzoek hiernaar uitvoeren.

Een deel van deze onderzoeken wordt binnen het KEM-programma uitgevoerd. Het gaat hier met name om (wetenschappelijke) onderzoeken naar de modellen in de risicoberekeningen (HRA-model), en de doorwerking van aannames en onzekerheden in de resultaten van de berekeningen.

Naast deze KEM-onderzoeken laat SodM een aantal andere belangrijke onderzoeken uitvoeren. Deze onderzoeken richten zich met name op de verschillen tussen de NPR (Nederlandse Praktijk Richtlijnen) risicoschatting en de HRA-risicoberekeningen. In eerdere beoordelingen heeft SodM de wetenschappelijke kwaliteit van de modellen van de NAM beoordeeld. Dit jaar zal SodM ook het programma (de software) waarmee de HRA-risicoberekening wordt gemaakt onafhankelijk controleren.

Inspectieagenda

In 2019 richt SodM zich op de volgende toezichtsonderwerpen en inspecties.

Toezicht

Met de aanpassing van de Mijnbouwwet beoordeelt SodM jaarlijks de ontwikkeling van de veiligheidsrisico’s in Groningen

Ook met de afbouw van de gaswinning uit het Groningenveld blijven er bevingen voorkomen. SodM houdt deze trends daarom scherp in de gaten. SodM houdt daarbij toezicht of NAM opereert volgens het winningsplan en Meet- en regelprotocol. Bij overschrijding van de grenswaardes of wanneer er sprake is van ontwikkelingen waardoor de veiligheidssituatie verslechtert zal de minister SodM om advies vragen. Daarnaast kan SodM de minister ook ongevragad adviseren. Deze adviezen zijn openbaar. SodM houdt hierbij de productie uit het Groningenveld in relatie tot de stikstofinzet en de ontwikkeling van de graaddagen nauwlettend in de gaten.

Nieuw in 2019 is het toezicht op de versterking. Het versterkingsprogramma draagt bij aan het realiseren van veiligheid. SodM beoordeelt de plannen van de gemeenten op omvang, prioritering, snelheid, effectiviteit van de maatregelen en communicatie. SodM zal deze aspecten ook de komende jaren scherp volgen.

Communicatie

SodM zet in op het vernieuwen van de website met daarop actuele informatie uit het toezicht (ontwikkeling seismiciteit, versterking, etc). Onderdeel hiervan is de automatisering van dataverwerking op basis van externe gegevens om deze vervolgens online inzichtelijk te maken.

Inspecties

Afhankelijk van het temperatuur verloop en de stikstofinzet zal de productie uit het Groningen gasveld bepaald worden. De mate waarin geproduceerd wordt uit het Groningen gasveld is mede bepalend voor de veiligheid en zal daarom nauwlettend in de gaten worden gehouden.

Op de Groningen clusters zijn het afgelopen jaar geen integrale inspecties uitgevoerd. Om het werk te kunnen verdelen is de strategische keuze gemaakt om in 2019 de vijf zuidwestelijke clusters en het Eemskanaal te inspecteren. Dit betreft dan: Kooipolder, Slochteren incl. Froombosch, Spitsbergen, Tusschenklappen incl. Sappemeer en Zuiderveen. De twee jaar hierna staan dan de zuidoostelijke en centraal-oostelijke clusters en Bierum op het programma.

Na de recente lekkages staat de condensaatopslag bij Farmsum onder verscherpt toezicht. Dit betekent dat de opslag komend jaar drie keer geïnspecteerd wordt. Tevens staat een integrale inspectie voor de waterinjectie op de locatie Borgsweer gepland.

Naast deze inspecties bezoekt SodM in het kader van het project Emissies een van de Groningen clusters.