Vanaf de veertiende eeuw tot 1974 werd in Zuid-Limburg steenkool gedolven. Bij steenkolenwinning werden in de ondergrond over vele hectaren en in verschillende lagen kolen weggehaald. Ook werd water opgepompt om ondergronds droog te kunnen werken. Dergelijke ingrepen in de diepe ondergrond kunnen lang nawerken, de zogenoemde na-ijleffecten.

Op basis van een studie in opdracht van SodM uit 2014 zijn er een zevental na-ijleffecten samenhangend met de vroegere steenkolenwinning: bodemstijging, verzakkingen bij schachten, verzakkingen boven ondiepe winningen, vervuiling van grondwater, stijging van grondwater, vrijkomen van mijngas en lichte aardbevingen. Deze gevolgen hebben deels te maken met stijgend mijnwater, deels met holtes die de mijnbouw heeft achtergelaten. Naast materiële schade zijn veiligheidsrisico’s niet uit te sluiten.

De dreigingen zijn met onderzoek van IHS uit 2016 (in opdracht van EZK) in kaart gebracht. Op basis van het IHS onderzoek heeft de provincie Limburg opdracht gegeven om een risicomanagement-aanpak te ontwerpen. Centraal onderdeel hiervan is een meet- en regelprotocol dat aangeeft welke mogelijke maatregelen overwogen kunnen worden. EZK werkt momenteel samen met de provincie Limburg en gemeenten aan het opsporen en saneren van historische schachten, het controleren en nemen van maatregelen ten aanzien van enkele industriële schachten en het boren van ca. zeven boorgaten om het niveau en de kwaliteit van het mijnwater te meten.

SodM heeft in 2018 verschillende keren deze concepten van de risicomanagement-aanpak bestudeerd en van commentaar voorzien. Ook heeft SodM met verschillende stakeholders in de regio gesproken. Partijen hebben aangegeven behoefte te hebben aan een partij die onafhankelijk is van lokale belanghebbenden om bijvoorbeeld kennis te verdiepen en mogelijke dilemma’s mee te bespreken. In 2019 zal SodM deze rol continueren.

De aanpak in Limburg van de naijl-effecten van de steenkolenwinning zal ook inzichten en lessen bieden die gebruikt kan worden voor de nazorg van de andere mijnbouwactiviteiten in Nederland.