Nederland is voor het verwarmen van huizen en gebouwen nog sterk afhankelijk van gas. Het landelijke en regionale transportnetwerk vormt de verbinding tussen de gasbron en de gebruiker. De regionale en de landelijke gasnetbeheerders hebben de taak het gas naar de woningen te transporteren. Het is de taak van de netbeheerders om er voor te zorgen dat hun gasnetwerk betrouwbaar, veilig en duurzaam is.  

SodM ziet er op toe dat netbeheerders hun verantwoordelijkheid nemen op het gebied van veiligheid voor mens en milieu

Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) ziet er op toe dat netbeheerders hun verantwoordelijkheid nemen op het gebied van veiligheid voor mens en milieu. In het hiernavolgende gedeelte kunt u lezen wat SodM in 2017 in deze sector heeft gedaan. SodM heeft in 2017 een aantal voorvallen onderzocht en inspecties uitgevoerd. Ook heeft SodM, naar aanleiding van een uitzending van consumentenprogramma ‘Kassa’, onderzoek gedaan naar hoe netbeheerders in het kader van veiligheid omgaan met de veiligheid van de gasmeter. Tot slot heeft SodM onderzoek gedaan naar het toevoegen van geur aan reukloos aardgas om er zeker van te zijn dat dit altijd gebeurt.

Veiligheidsmanagementsysteem

Om de veiligheid van het gasnet te toetsen, voerde SodM in 2017 integrale inspecties van 1 tot 2 weken uit. Hiertoe beoordeelde SodM de werking van de veiligheidsmanagementsystemen, die tot doel hebben om de veiligheid te beheersen. SodM streeft ernaar dat netbeheerders het uiterste doen om ongevallen en voorvallen te voorkomen. Op basis van de inspecties concludeert SodM echter dat de netbeheerders hun veiligheidsambitie laag of niet scherp vaststellen. In 2018 koppelt SodM de aangetroffen verschillen terug aan de beheerders en aan brancheorganisatie Netbeheer Nederland (NBN), Het doel hiervan is het bevorderen van de verdere ontwikkeling van best practices.

Gasvoorvallen

In 2017 heeft zich een aantal gasvoorvallen voorgedaan. SodM houdt het onderzoek van netbeheerders naar dergelijke voorvallen in de gaten. In februari bleek een gasvlam te branden in een kruipruimte van een winkelpand. Het gas kwam uit een lek zadel van een recent verwijderde gasaansluiting. De oorzaak was gebrek aan nacontrole van het eigen werk door de monteur. Een ander voorval vond in Alkmaar plaats in oktober. Bij dit voorval schoot de bovenkant van een afsluiter in het 8 bar gasnet los. Het onderzoek door de netbeheerder naar de oorzaak, verantwoordelijkheid en leerpunten loopt nog. Hierop vooruitlopend heeft de netbeheerder uit voorzorg alle afsluiters in de buurt vervangen. SodM volgt dit onderzoek nauwlettend.

Uitzending Kassa over slimme meters

In het najaar van 2017 trok het consumentenprogramma 'Kassa' in meerdere uitzendingen de veiligheid van een bepaald type gasmeter in twijfel. De gasmeter zou niet aan de norm voldoen en daarmee onveilig zijn: volgens 'Kassa' kunnen de gasmeters gaan lekken. Uit het eerste onderzoek van SodM bleek dat de netbeheerders waren gestopt met het plaatsen van de gasmeters met de te korte schroefdraad. SodM constateerde dat de KIWA-rapporten van de netbeheerders niet geschikt zijn om iets te kunnen zeggen over de veiligheid van deze gasmeters op de lange termijn. Naar aanleiding van de uitzending van 'Kassa' is SodM een onderzoek gestart naar het zogeheten veiligheidsbeheerssysteem, dat netbeheerders hebben ingericht, om ervoor te zorgen dat de gasmeters veilig zijn. In 2018 wordt dit onderzoek afgerond.

Het toezicht op de veiligheid van de meter is wettelijk niet eenduidig belegd bij één toezichthouder

De Autoriteit Consument & Markt (ACM) en SodM houden beiden toezicht op aspecten rondom veiligheid. Het Agentschap Telecom (AT) ziet toe er op toe dat de gasmeters voldoen aan de formele en meettechnische eisen op basis van de metrologiewet. Het toezicht op de veiligheid van de meter is wettelijk niet eenduidig belegd bij één toezichthouder. Daarnaast is geconstateerd dat de toezichtstaken en bijbehorende bevoegdheden nader moeten worden vastgelegd in wet- en regelgeving. De toezichthouders hebben onderling afgesproken dat SodM de regie neemt.
 

Slimme gasmeter

968 slimme meters vervangen

SodM ontdekte ook dat er foutief gerepareerde gasmeters waren opgehangen. SodM sommeerde daarom half november de netbeheerders Westland Infra en Stedin om per direct 968 slimme gasmeters te vervangen. Deze 968 foutief gerepareerde meters hadden verlijmde adapters, die losgedraaid konden worden omdat de lijm niet naar behoren werkte. Ondanks herhaalde verzoeken en fysieke bezoeken, werden de netbeheerders niet door alle bewoners in staat gesteld om deze gasmeters snel te vervangen. Zonder medewerking van de bewoners kunnen de netbeheerders de gasmeters echter niet vervangen. Bij Westland Infra resteerde er eind maart 2018 nog één foutief gerepareerde meter bij een woning, waar deze netbeheerder geen toegang toe kreeg. Zodra de buitentemperatuur het toelaat sluit Westland Infra deze woning van het gasnet af. Bij Stedin resteerde eind maart 2018 nog 6 meters bij woningen, waar ze geen toegang toe kregen.

In ‘Jaarplan 2017’ aangekondigd project

Project: ‘Odorisatie gas’

Samen met de Autoriteit Consument & Markt (ACM), die vanuit de Gaswet verantwoordelijk is voor de kwaliteit van het gas, heeft SodM in 2017 het project 'Odorisatie' uitgevoerd. Door het reukloze aardgas te odoriseren, krijgt het een onaangename geur. Hierdoor ontstaat er een primaire veiligheidsbarrière, die mensen attendeert op onverbrand aardgas. Het doel van het project was inzicht verkrijgen in de wijze waarop met odorisatie wordt omgegaan. De ministeriële Regeling gaskwaliteit vereist namelijk een onafgebroken aanwezigheid van de geurstof in het gas, dat in het regionale transportnet zit. Gasunie Transport Services (GTS) voegt het geurmiddel toe, voordat het gas naar de regionale netten gaat. De regionale netbeheerders mogen wettelijk niet zelf de samenstelling van het gas wijzigen en hebben dus ook geen invloed op de aanwezigheid van het geurmiddel. Uit de resultaten van het project blijkt echter dat GTS geen overzicht heeft over de storingen met betrekking tot het odorisatieproces. Het gevolg is dat de regionale netbeheerders verschillend worden geïnformeerd. ACM is met GTS in gesprek om ervoor te zorgen dat de vereiste verbeteringen worden doorgevoerd.