Technisch en wetenschappelijk onderzoek dat nodig is voor de uitvoering van advies- en toezichttaken, laat Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) uitvoeren door gerenommeerde, onafhankelijke onderzoekspartijen in binnen- en buitenland.

Drie soorten onderzoek

In het kader van de wettelijke taak, heeft SodM in 2017 drie verschillende soorten onderzoek laten uitvoeren:

  1. Onderzoeken en adviezen in het kader van specifieke aanvragen van mijnbouwondernemingen, onder meer opsporingsvergunningen, winningsplannen, opslagplannen en geothermie.

  2. Reviews en controleberekeningen op de door de operator berekende bodemdaling door gaswinning.

  3. Operationele ondersteuning, bijvoorbeeld het aanleveren van kaarten ter beoordeling van de aardbevingsdichtheid in Groningen.

In 2017 is voor het eerst gebruik gemaakt van de eigen samenwerkings- overeenkomst tussen SodM en TNO

De activiteiten waren voornamelijk belegd bij TNO. De TNO Advisory Group for Economic Affairs (TNO-AGE) is hiervoor vanuit de mijnbouwwetgeving aangewezen. In 2017 is voor het eerst gebruik gemaakt van de eigen samenwerkingsovereenkomst tussen SodM en TNO. In de overeenkomst staan afspraken over de uit te voeren werkzaamheden, voorwaarden en capaciteitsplanning. Reviews en controleberekeningen kunnen daar onderdeel van uitmaken als ze behoren tot de wettelijke taak van SodM.

In 2017 zijn er ook nog onderzoeksvragen uitgezet bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS), de Aachen University uit Duitsland, Centre for Environment, Fisheries and Aquaculture Science UK (CEFAS), UK National Coal Board en Padua University uit Italië.

Minister Henk Kamp van Economische Zaken installeert expertpanel Kennisprogramma Effecten Mijnbouw met v.l.n.r. Stefan Wiemer, Iunio Iervolino, Henk Kamp, Frank Baaijens (voorzitter), Harry van der Meijden (Inspecteur-Generaal der Mijnen, SodM) Robert Zimmerman, Ipo Ritsema (secretaris KEM).

KEM onderzoeksprogramma

In 2017 is het Kennisprogramma Effecten Mijnbouw (KEM) opgestart. Het KEM is gericht op het opbouwen van onafhankelijke kennis voor het oplossen van onderzoeksvragen. Het betreft onderzoeksvragen die spelen bij SodM, het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK), alsmede andere deelnemers aan het maatschappelijke debat over de schadelijke effecten van mijnbouwactiviteiten. De tijdshorizon van de onderzoeken varieert van enkele maanden tot enkele jaren. Op basis van een inventarisatie van bestaande onderzoeksvragen, heeft KEM in 2017 een eerste concept-jaarprogramma en een meerjarig 'Strategisch Onderzoekskader' opgesteld. Daarnaast is KEM bezig met het ontwikkelen van een eigen website. Hierop zal het Kennisprogramma haar onderzoeken en documenten publiceren.

Gezaghebbend en onafhankelijk

Begin 2017 lag de nadruk op het vinden van geschikte kandidaten voor het KEM expertpanel: een wetenschappelijk gezaghebbend en onafhankelijk internationaal expertpanel. In mei 2017 is het panel door de minister geïnstalleerd. De leden zijn internationaal gerespecteerde hoogleraren. Ze zijn geselecteerd op basis van domeinkennis, wetenschappelijke reputatie en onafhankelijkheid. Leden van het panel mogen namelijk geen banden hebben met de mijnbouwindustrie in Nederland.

Onderzoeksvragen en -voorstellen

In 2017 heeft SodM op basis van het Strategisch Onderzoekskader 9 onderzoeksvoorstellen (mede) geformuleerd. Het KEM-expertpanel beoordeelt de ingediende onderzoeksvoorstellen. Ze geeft daarbij aan welke partijen het meest geschikt zijn om het onderzoek uit te voeren, en wat de verwachte doorlooptijd en kosten zijn. Het panel kan ook eigen onderzoeksvragen opstellen.

In onderstaande tabel staat een overzicht van de onderzoeksvragen van SodM bij het KEM-onderzoeksprogramma.

Vraag Beschrijving Status eind 2017
Overzicht van de onderzoeksvragen van SodM

KEM01

Veilige injectiedruk en snelheid gasopslagen in uitvoering
KEM3c NJG publicatie Groningen onderzoek afgerond
KEM06

Risicoanalyse UDG/EGS (Geothermie)

in aanbesteding

KEM07

Geïnduceerde seismiciteit kleine velden

aanbesteed in december

KEM11

Catalogus seismische bevingen Nederland

in aanbesteding

KEM13

Risico doorboren Carbonaat stringers in zout

in uitvoering

KEM17

Stabiliteit zoutcavernes

in voorbereiding

KEM18

Aardbevingsbestendigheid pijpleidingen

in voorbereiding

KEM19 Loss of containment na abandonnering

in voorbereiding