Voor u ziet u het jaarverslag 2017.  Opnieuw een jaar waarin de ondergrond regelmatig volop in de belangstelling stond.  Er waren onverwachte ontwikkelingen die de risico’s van het gebruik van de ondergrond zichtbaar maakten: een doorzettende escalatie van aardbevingen in Groningen, plannen om te boren naar aardwarmte vlak bij actieve aardbevingsbreuken in de Groningse ondergrond, en lekkende putten en leidingen bij het winnen van zout.

Tegelijkertijd groeide ook in 2017 het besef dat onze ondergrond belangrijk is voor een goede energievoorziening in de toekomst. In het regeerakkoord is afgesproken om flink in te zetten op aardwarmte en opslag van het broeikasgas CO2. Ook wil de regering flink meer windparken op zee realiseren. De energietransitie zal ten dele steunen op het goed gebruik maken van onze ondergrond en de mogelijkheden die de zee ons biedt.

Uitdagingen

SodM wordt uitgedaagd door deze ontwikkelingen. Ten dele omdat er nieuwe vraagstukken opkomen. Denk aan hoe we op een veilige manier CO2 kunnen opslaan in verlaten gasvelden onder de zeebodem. Denk aan de beoordeling van mogelijke projecten om aardwarmte te winnen: waar kan het veilig en waar kunnen we het beter niet doen?

SodM wordt ook uitgedaagd omdat sommige bestaande vraagstukken erg complex zijn. Hoe en in welke mate de gaswinning in Groningen de veiligheid in het gedrang brengt, blijft een vraagstuk waar wetenschappers nog geen goed antwoord op hebben. En toch moet SodM de veiligheid waarborgen. Dat doen we dan ook met de beste kennis beschikbaar. Tegelijkertijd hebben we in 2017 meer ingezet op het vergroten van de wetenschappelijke kennis. Vanuit het programma Kennisprogramma Effecten Mijnbouw (KEM) wordt door onafhankelijke wetenschappers de kennisgrens verlegd.

Tenslotte wordt SodM ook uitgedaagd om voldoende aandacht te besteden aan onderwerpen die minder in de publieke aandacht staan maar wel de veiligheid bepalen. Zo is het voor SodM maar de vraag of de olie- en gasactiviteiten op een voldoende hoog veiligheidsniveau zijn en blijven. Temeer niet omdat deze sector in Nederland op z’n best aan het consolideren is en vermoedelijk economisch op een glijpad naar beneden zit.

Nieuws

Een aantal onderwerpen zult u zich herinneren omdat ze het nieuws behaald hebben. Denk aan het advies in april 2017 om de gaswinning naar beneden bij te stellen, de publicatie van de Staat van de sector Geothermie en de aanscherping van ons toezicht op deze sector. Verder was het verscherpte toezicht op de lekkende leidingen en putten bij de zoutwinning in het nieuws. U leest er meer over op deze website.

Maar ook over veel andere onderwerpen kunt u in dit jaarverslag lezen wat er is gebeurd om de veiligheid van burgers en milieu te waarborgen en beschermen. Een paar voorbeelden:

  • SodM heeft zich sterk gemaakt dat er beter onderzoek kwam naar de effecten van de gaswinning onder de Waddenzee op dit unieke natuurgebied;
  • SodM heeft de gasproductie van velden die over de grenzen van de vergunning heen gingen stilgelegd;
  • SodM heeft 67 inspecties, waarvan 8 onaangekondigd verricht naar offshore platforms om te zorgen dat de veiligheidsaanpak van olie- en gaswinning op zee op van een hoog niveau blijft.

Nieuwe rol

In 2017 heeft ook Harry van der Meijden afscheid genomen als Inspecteur Generaal der Mijnen. Dit is dan ook de plaats om mijn dank uit te spreken aan hem. Harry van der Meijden heeft het roer overgenomen van Jan de Jong die met pensioen ging in een periode die met toenemende aardbevingen in Groningen allesbehalve rustig was. Het werd duidelijk dat de rol van toezichthouder nieuwe uitdagingen met zich brengt. Harry van der Meijden heeft een reeks van veranderingen in gang gezet. Het is nu zaak deze veranderingen te verankeren. Kern is dat SodM in staat blijft om veiligheid goed te waarborgen. Ook als de spanningen tussen verschillende belangen en de gemoederen oplopen. Het onafhankelijk opereren terwijl iedereen kritisch meekijkt stelt nieuwe eisen. Daarnaast wil SodM niet alleen toezichthouden vanuit het vaktechnische perspectief maar ook vanuit het perspectief van de burger. Dit vergt het vermogen voldoende dicht bij de burger te zijn en ook vanuit diens perspectief kritisch de belangrijke risico’s te volgen en navolgbaar voor de burger in te grijpen als dat nodig is. Dat is waar de medewerkers van het Staatstoezicht op de Mijnen het afgelopen jaar hard aan hebben gewerkt. Ik nodig u van harte uit hier meer over te lezen in ons jaarverslag.

Theodor Kockelkoren
Inspecteur-generaal der mijnen

Theodore 1