Technisch en wetenschappelijk onderzoek, nodig voor de uitvoering van haar advies- en toezichttaken, laat Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) uitvoeren door gerenommeerde, onafhankelijke onderzoekspartijen in binnen- en buitenland. In 2018 heeft SodM drie verschillende soorten onderzoek laten uitvoeren: wetenschappelijk onderzoek in het kader van het Kennisprogramma Effecten Mijnbouw (KEM), onderzoek ten behoeve van de wettelijke taak uitgevoerd door de Advisory Group for Economic Affairs van TNO en reviews en second opinions.

Kennisprogramma Effecten Mijnbouw (KEM)

Het KEM is gericht op het opbouwen van onafhankelijke kennis voor het oplossen van onderzoeksvragen die spelen bij SodM, het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) en bij andere deelnemers aan het maatschappelijk debat over de schadelijke effecten van mijnbouwactiviteiten. Onderzoeken lopen van enkele maanden tot enkele jaren.

Een onafhankelijk KEM-expertpanel speelt een belangrijke rol. De leden zijn internationaal gerespecteerde hoogleraren. Ze zijn geselecteerd op basis van domeinkennis, wetenschappelijke reputatie en onafhankelijkheid. Het expertpanel beoordeelt ingediende KEM-onderzoeksvoorstellen en geeft aan welke partijen het meest geschikt zijn om een onderzoek uit te voeren en wat de te verwachten doorlooptijd en kosten zijn. Ook kan het panel eigen onderzoeksvragen opstellen.

SodM en het ministerie van EZK beschikken ieder over een eigen onderzoeksbudget om KEM-onderzoeken mee uit te zetten. In onderstaande tabel staat een overzicht van de onderzoeksvragen van het KEM-onderzoeksprogramma in 2018.

Vraag

Beschrijving

KEM budget

Status eind 2018

KEM-01

Veilige injectiedruk en snelheid gasopslagen

SodM

Afgerond

KEM-02

Invloed ondiepe ondergrond op grondbewegingen door aardbevingen in Groningen

EZK

In opstartfase

KEM-03a

Inventarisatie Mijnbouwrisico’s en publieke risicogereedschappen

SodM

In eindfase

KEM-03b

TNO versie HRA V2 computercode

EZK

Opgeleverd

KEM-04

Invloed complexiteit diepe ondergrond op grondbewegingen door aardbevingen in Groningen

EZK

In opstartfase

KEM-05a

Effect van herhaalde aardbevingen op ondiepe bodemdaling

EZK

In aanbesteding

KEM-05b

Effect van herhaalde aardbevingen op gebouwen

EZK

In aanbesteding

KEM-06

Risicoanalyse UDG/EGS (Geothermie)

SodM

In eindfase

KEM-07

Geïnduceerde seismiciteit kleine velden

SodM

In eindfase

KEM-08

Volgende generatie seismologisch bronmodel

SodM

In aanbesteding

KEM-09

Voortplanting risico in de HRA modellentrein

SodM

In aanbesteding

KEM-10

TNO versie HRA V5 computercode

EZK

In testfase

KEM-11

Catalogus seismische bevingen Groningen

SodM

In uitvoering

KEM-13

Risico doorboren Carbonaatstringers in zout

SodM

In afronding

KEM-17

Stabiliteit zoutcavernes in eindfase productie en na verlating

SodM

In uitvoering

KEM-18

Lange termijn lekkage risico’s gasvelden en putten

SodM

In voorbereiding

KEM-19

Loss of containment na abandonnering

SodM

In voorbereiding

KEM-20

Notitie over verschillen in HRA en NPR benadering

EZK

Afgerond

KEM-24

Reductie seismische risico’s door middel van verhogen reservoir drukken

EZK

In voorbereiding

Samenwerking met TNO Advisory Group for Economic Affairs (AGE)

Voor onderzoek en advies in het kader van onder meer aanvragen voor opsporingsvergunningen, winningsplannen, opslagplannen, controleberekeningen en de beantwoording van Kamervragen heeft SodM een samenwerkingsovereenkomst met TNO-AGE. TNO-AGE is hiervoor vanuit de mijnbouwwetgeving aangewezen. Voor de uitvoering van de onderzoeken wordt soms ook gebruik gemaakt van CBS, Deltares, het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut (KNMI).

SodM en TNO Age hebben het onderzoeksprogramma voor 2018 op hoofdlijnen afgesproken. In project-opdrachtformulieren zijn bij de start van de werkzaamheden de details vastgelegd. Van alle grote onderzoeken hebben in 2018 SodM en TNO-AGE maandelijks de voortgang besproken. Tevens is een nieuw kader voor kwaliteitscontrole opgesteld en toegepast.

In 2018 heeft TNO-AGE in opdracht van SodM gewerkt aan onderzoeken over:

  • De negatieve effecten van frack-jobs die vroeger in Nederland zijn uitgevoerd. Er werden geen bewijzen voor negatieve effecten gevonden.
  • De veiligheid bij de speurtocht naar gas, waarbij soms geboord wordt door dunne poreuze brokken steen onder hoge druk die “zweven” in de zoutlagen erboven.
  • Het inventariseren/testen van technieken voor het monitoren van eventuele gaslekkages. Het onderzoek was onderdeel van het opstellen van een leidraad voor buiten gebruik gestelde putten.
  • Verbeteringen in de modellen voor de voorspelling van seismiciteit door gaswinning.
  • Een evaluatie van de NAM LTS2 studie naar de oorzaken van de waargenomen niet-lineaire bodemdaling onder de Waddenzee en de gevolgen daarvan.
  • De mogelijkheid voor het creëren van een publiek beschikbare ‘risico-toolbox’ voor het onafhankelijk kunnen narekenen van de effecten van mijnbouwactiviteiten.
  • Een inventarisatie van mijnbouwrisico’s ter ondersteuning van de keuzes van SodM voor (KEM-)onderzoeken en te ontwikkelen gereedschappen voor een risico-toolbox.
  • Een inventarisatie van putten in de Nederlandse Offshore die door ondiepe gaslagen zijn geboord en die daardoor een mogelijk risico voor methaanlekkage vormen.
  • Ondersteuning bij de ontwikkeling van energiescenario’s en de gevolgen daarvan voor het toezicht van SodM.
  • Ondersteuning bij risico-analyse windenergie op zee ter voorbereiding van de Staat van de Sector Windenergie op Zee.

Reviews en second opinions

Reviews en second opinions op basis van bestaande kennis en expertise betreffen kleinere en kortdurende opdrachten, waarvan de noodzaak plotseling opkomt en die daardoor moeilijk voorspelbaar zijn. Ook in 2018 is dit door SodM uitbesteed aan gerenommeerde onderzoeksinstituten en experts in binnen- en buitenland.