Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) heeft in 2018 haar positie bestendigd als onafhankelijk toezichthouder van zowel de sector als ten opzichte van de beleidsverantwoordelijkheid van de minister van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Dit was zichtbaar in de rol die SodM speelde in haar toezicht op de sector, de handhaving en de gevraagde en ongevraagde advisering aan de minister van EZK. De medewerkers van SodM geven hierbij blijk van een zeer grote betrokkenheid bij het maatschappelijk relevante werk van de toezichthouder.

Actief informatie delen

SodM deelt de informatie die haar ter beschikking staat actief. SodM publiceert haar adviezen aan de minister van (EZK) op de website, evenals bijvoorbeeld onderzoeksresultaten, WOB verzoeken en belangrijke brieven aan onder toezichtgestelde instellingen. In 2018 heeft SodM toelichting gegeven aan de Tweede Kamercommissie voor Energie en Klimaat en de Eerste Kamer via technische briefings.

In 2018 heeft SodM de signalen van omwonenden, burgerverenigingen en decentrale overheden actief betrokken in haar werk. Zij hebben immers vaak als eerste en ook het langste te maken met de effecten van winning. Dit is in lijn met de maatschappelijke en politiek-bestuurlijke ontwikkelingen en de Mijnbouwwet 2017, die in het verlengde van de Europese Veiligheidsrichtlijn een sterker accent legt op omgevingsveiligheid naast arboveiligheid voor werkenden van producerende bedrijven.

SodM is op verzoek zeer regelmatig aanwezig geweest op bewonersavonden om te horen wat voor omwonenden van belang is en welke vragen er leven en een toelichting te geven. Aanleiding hiervoor waren dan bijvoorbeeld incidenten, advisering van SodM aan de minister van EZK voor vergunningverlening of de versterking van gebouwen in Groningen. Voorbeelden hiervan waren de bijeenkomsten en gesprekken met bezorgde bewoners naar aanleiding van de beving in Zeerijp, de lekkende caverne in Veendam, de lekkende put in Monster en laagfrequent geluid vanwege geothermie in Vierpolders.

SodM voerde in 2018 overleg met bestuurders en ambtenaren van de betrokken gemeenten, provincies, waterschappen en omgevingsdiensten. Aanleiding hiervoor was bijvoorbeeld het uitbrengen van de Staat van de Sector Zout, incidenten of advisering van SodM aan de minister van EZK voor vergunningverlening.

Organisatie

Intern is SodM in 2018 meer integraal gaan werken, zodat bijvoorbeeld vakkennis, juridische kennis en communicatie in samenhang worden benut. Dit heeft geleid tot nieuwe inzichten, beter leesbare rapporten en een grotere effectiviteit van SodM en haar medewerkers. Deze ‘learning on the job’ is daarmee een succesvolle aanpak in haar doorontwikkeling als transparante toezichthouder.

Om het leren te ondersteunen zijn per functie de profielen uit het functiegebouw Rijk aangevuld met een kwaliteitenprofiel, dat nader specificeert welke kennis en kunde horen bij de verschillende functies bij SodM. Deze worden de komende jaren benut om richting te geven aan de ontwikkeling van de individuele medewerker. Naast vakinhoudelijke trainingen en ‘training on the job’ zijn ook opleidingen gevolgd gericht op bijvoorbeeld de BOA-functie en op een meer toegankelijke vastlegging van adviezen en besluiten van SodM.

Werkdruk

Het patroon van een groeiende hoeveelheid werk voor SodM heeft zich in versterkte mate voortgezet in 2018. Onvoorziene taken waren bijvoorbeeld de advisering ten gevolge van de Zeerijpbeving, het Mijnraadadvies, de aanpassing van de Mijnbouwwet voor afbouw van de gaswinning in Groningen en nieuwe taken in het kader van de versterking. SodM ziet ook een groeiende hoeveelheid meldingen van incidenten door producerende bedrijven, een groeiend aantal klachten en handhavingsverzoeken van burgers. De professionalisering van het toezicht leidt tot meer en belangrijke bevindingen en daaraan gerelateerde opvolging. Los hiervan brengt de energietransitie de ontwikkeling van nieuwe beleidsvorming en wetgeving met zich mee. SodM draagt hieraan bij vanuit haar reflectieve rol.

Informatievoorziening

De nieuwe werkwijzen vragen om ondersteuning door de informatievoorziening. In 2017 is de continuïteit van de informatievoorziening geborgd en het beheer van het sterk verouderde managementinformatiesysteem (MIS) ondergebracht bij Dienst ICT Uitvoering (DICTU). In 2018 heeft SodM sterk gefocust op het vervangen van het MIS door het zaaksysteem Havik met ingang van januari 2019. SodM heeft gekozen voor het Rijkszaaksysteem en dit toegesneden op de specifieke vereisten van haar primaire proces. In januari 2019 is door DICTU het Rijkszaaksysteem gerealiseerd.

Met de introductie van Havik zijn de eerder bestaande informatiebeveiligingsrisico’s onder controle. Daarnaast is de informatievoorziening van de SodM medewerkers veiliger en toegankelijker te gemaakt door de introductie van de cloudwerkplek die voor het ministerie van EZK de standaard is, de introductie van het geografisch informatiesysteem (GIS) en de expliciete aandacht voor de implementatie van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG).

Medezeggenschap

Begin 2018 zijn twee bestaande vacatures in de ondernemingsraad opgevuld. In oktober 2018 is een nieuwe ondernemingsraad aangetreden, omdat de zittingstermijn van de oude was afgelopen. De nieuwe ondernemingsraad bestaat uit 3 leden die eerder in de raad zitting hadden en 2 leden die via een nieuwe wervingsactie zijn aangetrokken. Verkiezingen waren niet nodig.

Om de maand is er een formeel overleg geweest met de bestuurder. Er zijn in 2018 geen formele adviezen uitgebracht. De Ondernemingsraad heeft onder meer aandacht besteed aan de woonplaats-standplaats regeling, het opstarten van het project “ontwikkelplannen”, en het vacaturekader. De ondernemingsraad heeft ingestemd met aanpassing van de RI&E voor het inspectiewerk.

Financiën

Om de versterking van SodM mogelijk te maken is in 2016 besloten om retributies te heffen voor toezicht en handhaving ten aanzien van netbeheer en olie- en gaswinning. SodM heeft dit in de loop van 2017 vormgegeven en in 2018 ingevoerd.

SodM heeft in mei 2018 uitbreiding van haar budget gekregen om de groei in huidige taken en de nieuwe taken in het kader van onder andere de ambities in het regeerakkoord uit te kunnen voeren en de werkdruk te verminderen. Echter, door mobiliteit in de bestaande bezetting en door krapte op de arbeidsmarkt is een aantal vacatures nog niet vervuld. Dit heeft geleid tot onder andere uitputting van het Personeelsbudget. Een deel van de noodzakelijke activiteiten is tijdelijk opgevangen met inhuur.